Współfinansowane przez Unię Europejską
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Strona internetowa Strefy turystycznej wykonana w ramach projektu
„Poznajemy atrakcje kulturowe i przyrodnicze pogranicza.”
Dowiedz się więcej o projekcie

Historyczne

RYS HISTORYCZNY REGIONU MUSZYŃSKIEGO

Powstanie i rozwój Muszyny związane są z pobliskim pograniczem oraz z przebiegającym wzdłuż doliny Popradu starym szlakiem handlowym zwanym "węgierskim". Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w akcie nadania z 1209 roku, w którym król węgierski Andrzej II zezwala na pobieranie cła nad rzeką Poprad koło Muszyny Proboszczowi Adolfowi ze spiskiej kapituły św. Marcina.
W 1288 roku miejscowość ta zostaje zapisana w testamencie przez Wysza scholastyka kapituły krakowskiej, biskupom krakowskim. W XIV wieku król Władysław Łokietek na skutek zatargu z biskupem Muskatą przyłącza te ziemie do królewszczyzny. Przez następnych 80 lat władają nimi kolejni władcy Polski.
Największy rozkwit Muszyna przeżywa za panowania Kazimierza Wielkiego, dzięki któremu około 1340 roku otrzymuje prawa miejskie. W dniu 30.07.1391 król Władysław Jagiełło, chcąc sobie zjednać duchowieństwo darowuje powtórnie "Klucz Muszyński" (dwa miasta i 35 wsi) biskupstwu krakowskiemu. Od tej chwili ziemie te były traktowane jako samodzielne jednostki administracyjne z własną administracją, wojskiem (piechotą zwaną harnikami) i sądownictwem, dzięki czemu obszar ten nazywany był "Państwem Muszyńskim". W imieniu biskupów rządy w Muszynie sprawowali starostowie, z których najbardziej znany był Stanisław Kępiński przyjaciel Jana Kochanowskiego, który imię jego utrwalił po wsze czasy we fraszce "Do starosty muszyńskiego". W piętnastym wieku na ziemiach tych daje się zauważyć nagły napływ Wołochów i Rusinów z Rusi Zakarpackiej i Rumunii. Ludność ta z czasem nazwana Łemkami osiedlana była na prawie wołoskim. Byli oni wyznania greko-katolickiego, czego widocznym śladem są zachowane cerkwie. Muszyna wraz z kluczem pozostawała własnością biskupstwa krakowskiego do 1781 roku, a po rozbiorach przeszła na rzecz skarbu austriackiego. Mimo, iż zaborcy pozostawili istniejące instytucje, z czasem miejscowość zaczyna podupadać.

Obiekty zabytkowe:

  • Ruiny zamku starostów "Państwa Muszyńskiego"(XIV wiek - Muszyna).
  • Podzamkowy zespół dworski XVIII/XIX wiek - Muszyna ul. Kity: dwór starostów, kordegarda; ul. Krzywa: zajazd (obecnie muzeum) .
  • Obronny Kościół p.w. św. Józefa barokowy z XVII wiek z rzeźbami gotyckimi.
  • Zabytkowy zespół domów mieszczańskich z XIX/XX wiek - ul. Kościelna.
  • Kapliczki św. Jana Nepomucena i św. Floriana na Rynku w Muszynie z przełomu XVIII/XIX wieku.
  • Dawne połemkowskie cerkwie gr. - kat. w: Andrzejówce, Miliku, Dubnem, Leluchowie, Jastrzębiku, Szczawniku, Złockiem, Żegiestowie, Wojkowej oraz najstarsza z XVII wieku w Powroźniku.